< Previous3 / 2026 Kosmetologia Estetyczna 8 ARTYKUŁ EKSPERCKI E Istotną rolę odgrywają również urazy mecha- niczne, zaburzenia hormonalne, dysfunkcje tarczycy iwątroby, atakże czynniki związane ze stylem życia, wtym przewlekły stres, jakość snu oraz ekspozycja na stresory środowiskowe. PROCES MELANOGENEZY Melanogenezę inicjuje bodziec, np. promienio- wanie UV. Wodpowiedzi na uszkodzenie DNA wkeratynocytach dochodzi do aktywacji białek prekursorowych, zktórych powstają biologicz- nie aktywne peptydy, m.in. α -MSH (hormon sty- mulujący melanocyty). Istotną rolę wregulacji melanogenezy odgry- wa również ET-1 (endotelina-1) – kluczowy pep- tyd stymulujący produkcję melaniny, wydziela- ny głównie przez keratynocyty pod wpływem promieniowania UV. Działa parakrynnie na me- lanocyty, nasilając ich proliferację, aktywność metaboliczną oraz syntezę melaniny. α-MSH wiąże się zreceptorem MC 1 R (mela- nocortin-1 receptor), aET-1 zreceptorem ET B R obecnymi na powierzchni melanocytów, co pro- wadzi do aktywacji czynnika transkrypcyjnego MITF. Jest on kluczowym regulatorem procesu melanogenezy, ponieważ stymuluje ekspresję enzymów odpowiedzialnych za syntezę melani- ny, wtym tyrozynazy. Melanina powstaje zaminokwasu L-tyrozyny wwyniku serii reakcji enzymatycznych, na któ- re składa się: •przekształcenie L-tyrozyny do L-DOPA, •przekształcenie L-DOPA do DOPA-chinonu. Wkolejnych reakcjach dochodzi do syntezy dwóch głównych typów melaniny – eumelaniny ifeomelaniny. Gotowy pigment jest następnie magazynowany wmelanosomach itransporto- wany wzdłuż wypustek melanocytów do sąsia- dujących keratynocytów. SKŁADNIKI AKTYWNE WTERAPIACH PRZEBARWIEŃ Melanogeneza to wieloetapowy izłożony proces, dlatego substancje aktywne stosowane wko- smetykach powinny działać na różnych jej eta- pach, m.in.: •hamować aktywność tyrozynazy, •blokować aktywację MITF, •ograniczać sygnalizację α-MSH / MC 1 R iET-1/ ET B R, •zmniejszać transport melanosomów do kera- tynocytów, •rozkładać nagromadzony pigment, •złuszczać martwe komórki naskórka iprzy- spieszać usuwanie pigmentu. SKŁADNIKI ZŁUSZCZAJĄCE Składniki złuszczające stanowią jeden zpodsta- wowych kierunków redukowania przebarwień. Eksfoliacja pomaga szybciej pozbyć się nagro- madzonego pigmentu iwyrównać koloryt skó- ry. Często wybieranymi kwasami, działającymi wkierunku rozjaśniającym, są kwasy glikolo- wy, migdałowy iazelainowy. Proces złuszczania przyspiesza także retinol. •Kwas glikolowy. Należy do grupy α -hydroksykwasów (AHA), odgrywa istot- ną rolę wprocesach kontrolowanej eksfo- liacji naskórka. Jego działanie polega przede wszystkim na zaburzaniu połączeń między- komórkowych wwarstwie rogowej, co pro- wadzi do osłabienia adhezji keratynocytów iprzyspieszenia procesu złuszczania. Wefek- cie, dochodzi do stopniowej odnowy naskór- ka, poprawy jego struktury oraz wyrównania kolorytu. Oprócz działania keratolitycznego, P rzebarwienia to jeden znajbardziej złożo- nych iwymagających obszarów wpracy kosmetologa. Ich etiologia jest zróżnicowana iobejmuje zarówno czynniki egzogenne, jak iendogenne. Do najczęstszych należą na- stępstwa stanów zapalnych wobrębie skóry, przewlekła lub intensywna ekspozycja na promieniowanie UV oraz działania niepożą- dane terapii farmakologicznych. Składniki aktywne w terapii przebarwień Agnieszka Świerzko mgr inż. biotechnologii, kosmetolog, specjalizuje się wtworzeniu iwdrażaniu skutecznych produktów kosmetycznych, analizie trendów oraz edukacji kosmetologów, wcodziennej pracy łączy wiedzę naukową zpraktyką, koncentruje się na skuteczności składników aktywnych, bezpieczeństwie produktów oraz potrzebach rynku profesjonalnego Artykuł powstał przy współpracy merytorycznej zAgatą Czałbowską, chemiczką, specjalistką branży farmaceutycznej ikosmetycznej3 / 2026 Kosmetologia Estetyczna 9 ARTYKUŁ EKSPERCKI E kwas glikolowy wykazuje również wpływ na proces me- lanogenezy poprzez hamowanie aktywności tyrozynazy – kluczowego enzymu uczestniczącego wsyntezie mela- niny. Dzięki temu może przyczyniać się do redukcji ist- niejących przebarwień oraz ograniczenia powstawania nowych zmian pigmentacyjnych. •Kwas migdałowy. Jego działanie keratolityczne polega na rozluźnieniu połączeń cementujących martwe komórki naskórka, co zwiększa tempo odnowy, wspomaga złusz- czanie matowej iszorstkiej skóry. Sprawdza się wreduk- cji przebarwień powierzchownych, zarówno pozapal- nych, jak iposłonecznych. Działa łagodnie, aprzy tym skutecznie wzakresie wyrównania kolorytu skóry. •Kwas azelainowy. Wykazuje wielokierunkowe działanie depigmentacyjne, które wynika m.in. zjego wpływu na funkcjonowanie melanocytów. Dodatkowo, obserwuje się jego wpływ na hamowanie tyrozynazy, kluczowego enzymu biorącego udział wsyntezie melaniny, co prowa- dzi do zmniejszenia produkcji barwnika wskórze. Efekt złuszczający kwasu azelainowego przyspiesza usuwanie pigmentu, adziałanie przeciwzapalne zmniejsza tenden- cję do powstawania przebarwień pozapalnych. •Retinol. Ma wiele mechanizmów prowadzących do roz- jaśniania przebarwień, wtym wpływ na proliferację, różnicowanie istan zapalny komórek. Retinoidy hamują indukcję procesu melanogenezy wywołaną hormonem stymulującym melanocyty (MSH) oraz L-tyrozyną, atak- że wpływają na zmniejszenie transportu melanosomów zmelanocytów do keratynocytów. Kluczowym mechani- zmem rozjaśniającym retinolu jest przyspieszenie złusz- czania naskórka, co prowadzi do szybszego usuwania komórek zawierających melaninę istopniowego rozja- śniania przebarwień. POZOSTAŁE SKŁADNIKI WPŁYWAJĄCE NA SZLAK MELANOGENEZY •Cysteamina. Jej skuteczność rozjaśniająca wynika przede wszystkim zjej silnych właściwości antyoksyda- cyjnych oraz zdolności do wpływu na enzymy kluczo- we dla melanogenezy. Hamuje aktywność tyrozynazy iperoksydazy, ograniczając syntezę melaniny już na etapie inicjacji procesu. Dodatkowo, wykazuje działanie chelatujące wobec jonów miedzi, które są niezbędne do prawidłowego przebiegu procesu melanogenezy. Coraz więcej danych wskazuje również, że cysteamina wpływa na szlaki komórkowe związane zprzeżywalnością iproli- feracją komórek, co poszerza jej potencjał terapeutyczny poza klasyczne działanie depigmentacyjne. •Peptydy rozjaśniające. Stanowią jedną znajbardziej in- nowacyjnych grup składników. Ich działanie opiera się na modulowaniu szlaków sygnałowych odpowiedzial- nych za proces melanogenezy, dzięki czemu wpływają na produkcję melaniny wsposób bardziej selektywny iwielokierunkowy. Przykładem są: Palmitoyl Hexapep- tide-36 oraz Methyl Undecenoyl Leucinate, które oddzia- łują na receptory MC 1 R iET B , hamując działanie α -MSH oraz endoteliny-1, czyli kluczowych mediatorów stymu- lujących melanocyty. Wefekcie, dochodzi do zahamowa- nia ekspresji czynnika MITF igenów melanogennych, co prowadzi do ograniczenia syntezy melaniny istopnio- wego rozjaśnienia skóry. Dodatkowo, peptydy te wykazu- ją właściwości przeciwzapalne iochronne wobec stresu środowiskowego, wtym promieniowania UV. Badania kliniczne potwierdzają ich skuteczność wrozjaśnianiu skóry oraz zwiększeniu parametrów odpowiedzialnych za jej świetlistość ijednolity koloryt. •Kwas traneksamowy. Działa poprzez hamowanie ak- tywności plazminy wkeratynocytach, co ogranicza uwalnianie mediatorów melanogennych, takich jak kwas arachidonowy czy hormon melanotropowy (MSH). Efektem jest hamowanie produkcji melaniny. Wprze- ciwieństwie do klasycznych substancji rozjaśniających, kwas traneksamowy nie działa poprzez bezpośrednie hamowanie tyrozynazy, lecz wpływa na komunikację międzykomórkową oraz mikrośrodowisko skóry. Dzięki temu wykazuje wysoką skuteczność również wprzypad- ku przebarwień związanych ze stanem zapalnym, nad- reaktywnością naczyń czy zmianami hormonalnymi. Dodatkowym atutem kwasu traneksamowego jest jego działanie antyangiogenne, które odgrywa istotną rolę wredukcji rumienia oraz przebarwień opodłożu naczy- niowym. Substancja ta ogranicza ekspresję czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGF), odpowie- dzialnego za tworzenie nowych naczyń krwionośnych izwiększenie ich przepuszczalności, atakże zmniejsza ekspresję endoteliny-1 (ET-1), peptydu odziałaniu pro- zapalnym iwazoaktywnym. Wrezultacie dochodzi do zmniejszenia nadmiernego ukrwienia skóry, redukcji rumienia oraz przebarwień na podłożu naczyniowym. •Kwas ferulowy. Mimo że należy do kwasów, jest składni- kiem bezpiecznym do stosowania przez cały rok, adzięki swoim właściwościom fotoprotekcyjnym wspiera natural- ną ochronę skóry przed promieniowaniem UV (absorbuje promieniowanie wzakresie 290-350 nm). Jednocześnie wykazuje silne działanie antyoksydacyjne iprzeciwza- palne, co pomaga ograniczać stres oksydacyjny odpowie- dzialny za fotostarzenie skóry. Kwas ferulowy działa jako konkurencyjny inhibitor tyrozynazy, apoprzez wiązanie się zmiejscem aktywnym enzymu ogranicza produkcję melaniny. Co więcej, rozjaśnia istniejące przebarwienia oraz zapobiega powstawaniu nowych zmian pigmentacyj- nych. Dzięki połączeniu działania antyoksydacyjnego, fo- toprotekcyjnego irozjaśniającego, kwas ferulowy stanowi jeden znajbardziej wszechstronnych składników stoso- wanych wnowoczesnej terapii skóry zprzebarwieniami ioznakami fotostarzenia.3 / 2026 Kosmetologia Estetyczna 10 ARTYKUŁ EKSPERCKI E •Kwas kojowy. Jest związkiem oudokumentowanym dzia- łaniu depigmentacyjnym, którego główny mechanizm po- lega na hamowaniu aktywności tyrozynazy – enzymu klu- czowego dla procesu melanogenezy. Wefekcie dochodzi do ograniczenia syntezy melaniny, co znajduje zastosowanie wterapii melasmy oraz innych form hiperpigmentacji. •Witamina C. Kluczowym mechanizmem działania witami- ny C wkontekście regulacji melanogenezy jest hamowanie aktywności tyrozynazy. Składnik ten wykazuje zdolność redukcji jonów miedzi wcentrum aktywnym enzymu, co prowadzi do obniżenia aktywności katalitycznej iwkon- sekwencji zmniejszenia produkcji melaniny. Dodatkowo, witamina C pełni funkcję silnego przeciwutleniacza. Neu- tralizuje reaktywne formy tlenu, generowane m.in. pod wpływem promieniowania UV, ograniczając stres oksy- dacyjny, który stanowi jeden zgłównych czynników akty- wujących melanocyty do nadmiernej syntezy barwnika. Wykazano również, że może redukować dopachinon zpo- wrotem do DOPA, co spowalnia dalsze etapy melanogenezy izmniejsza akumulację melaniny wkomórkach. Witamina C łączy efekt depigmentacyjny, antyoksydacyjny iprzeciw- zapalny, co czyni ją jednym znajlepiej udokumentowanych składników wspierających wyrównanie kolorytu skóry. •Niacynamid. Oddziałuje na przebarwienia przede wszyst- kim poprzez hamowanie transferu melanosomów zmela- nocytów do sąsiednich keratynocytów. Wprzeciwieństwie do wielu innych składników rozjaśniających, które bloku- ją samą produkcję melaniny, niacynamid ogranicza ilość barwnika dostarczanego do komórek naskórka, co skut- kuje widocznym rozjaśnieniem skóry. Niacynamid działa też jako antyoksydant, co pozwala łagodzić stres oksyda- cyjny wywołany promieniowaniem UV izanieczyszcze- niami, które stymulują procesy zapalne ipigmentacyjne. Łagodzi również stany zapalne poprzez hamowanie wy- twarzania prostaglandyn icytokin wkeratynocytach. Po- nieważ czynniki te aktywują melanocyty do zwiększonej syntezy melaniny, ich ograniczenie pośrednio redukuje ryzyko powstawania przebarwień. •Azeloglicyna. Hydrofilowa pochodna kwasu azelaino- wego, łączy właściwości rozjaśniające, przeciwzapalne oraz seboregulujące zefektem nawilżającym idobrą tole- rancją skórną. Mechanizm działania depigmentacyjnego wiąże się przede wszystkim zhamowaniem aktywności tyrozynazy, co prowadzi do ograniczenia powstawania barwnika wskórze. Dodatkowo, działanie przeciwzapal- ne może wspierać redukcję przebarwień pozapalnych (PIH) skóry trądzikowej. •Arbutyna. Jest organicznym glukopiranozydem oudo- kumentowanym działaniu depigmentacyjnym, którego mechanizm opiera się na hamowaniu aktywności ty- rozynazy. Wpływa na zmniejszenie produkcji barwnika wskórze, jednocześnie hamując proces dojrzewania me- lanocytów. •4-Butylrezorcynol. Pochodna rezorcynolu obardzo silnym działaniu rozjaśniającym skórę, który jednocześnie hamuje aktywność tyrozynazy oraz białka związanego ztyrozynazą typu 1 (TRP-1). Dzięki temu wpływa na dwa kluczowe etapy melanogenezy, skutecznie ograniczając syntezę melaniny. FILTRY PRZECIWSŁONECZNE Ochrona przeciwsłoneczna to podstawa skutecznej terapii przebarwień. Filtry chemiczne ifizyczne stosowane wko- smetykach mają za zadanie pochłaniać lub rozpraszać pro- mieniowanie UV. Długotrwała ekspozycja zarówno na pro- mieniowanie UV, jak iświatło widzialne może prowadzić do nasilenia pigmentacji, dlatego jednym znajważniejszych podejść wprofilaktyce przebarwień jest fotoprotekcja. Wkonsekwencji, regularne stosowanie filtrów przeciwsło- necznych wraz zinnymi składnikami depigmentującymi może poprawiać rezultaty terapii. SYNERGIA – KLUCZ DO SKUTECZNEJ TERAPII Melanogeneza to proces wieloetapowy, dlatego skuteczna terapia przebarwień nie może opierać się na jednym skład- niku aktywnym. To właśnie synergia składników stanowi kluczowy element skuteczności całej terapii. Odpowied- nio zaprojektowane protokoły zabiegowe oraz połączenie substancji aktywnych działających na różnych etapach melanogenezy umożliwiają nie tylko redukcję istniejących przebarwień, ale również ograniczenie ryzyka powstawa- nia nowych zmian. Takie podejście pozwala utrzymać sta- bilne efekty terapeutyczne przez cały rok, również wokre- sach zwiększonej ekspozycji na promieniowanie UV. BIBLIOGRAFIA 1.Boo YC. Mechanistic basis and clinical evidence for the applications of nico- tinamide (niacinamide) to control skin aging and pigmentation. Antioxidants. 2021;10(8):1315. https://doi.org/10.3390/antiox10081315 2. Kalasho BD, Minokadeh A, Zhang-Nunes S, et al. Evaluating the safety and ef- ficacy of atopical formulation containing epidermal growth factor, tranexamic acid, vitamin C, arbutin, niacinamide and other ingredients as hydroquinone 4% alternatives to improve hyperpigmentation: Aprospective, randomized, controlled split face study. Journal of Cosmetic Science. 2020;71(5):263–275. 3. Karwal K, Mukovozov I. Topical AHA in dermatology: Formulations, mecha- nisms of action, efficacy, and future perspectives. Cosmetics. 2023;10(5):131. https://doi.org/10.3390/cosmetics10050131 4. Kim E-K, Nguyen DH, Nguyen TP. Mechanism of skin pigmentation. Biotechno- logy and Bioprocess Engineering. 2008;13(4):383–395. https://doi.org/10.1007/ s12257-008-0143-z 5. Lee Y, Choi H. Skin whitening agent targets MC-1 receptor. Personal Care Magazine. 2012;7:21-24. 6. Pandya P, Raghva N, Sreelakshmi T S, et al. Efficacy, safety, and cost-effective- ness of glycolic acid vs. azelaic acid in melasma. Journal of Family Medicine and Primary Care. 2025;14(3):990–996. https://doi.org/10.4103/jfmpc.jfmpc_1115_24 7. Paterson EK. Retinoids modulate MITF: Anovel mechanism in the regulation of melanogenesis. Doctoral dissertation. Irvine: University of California; 2015. 8. Saki N, Modabber V, Kasraei H, Kasraee B. Successful treatment of solar lenti- gines by topical application of stabilized cysteamine: Avehicle-controlled, do- uble-blind randomized study. Health Science Reports. 2024;7:e1930. https://doi. org/10.1002/hsr2.1930 9. Warowna M, Strzelecka A, Kręcisz B. Influence of lactobionic acid on hydration and elasticity parameters in women aged 30-40 and 50-60 years in compa- rison to mandelic acid. Journal of Clinical Medicine. 2025;14(5):1619. https://doi. org/10.3390/jcm14051619 10. Zduńska K, Dana A, Kołodziejczak A, Rotsztejn H. Antioxidant properties of ferulic acid and its possible application. Skin Pharmacology and Physiology. 2018;31(6):332-336. https://doi.org/10.1159/000491755 FILORGA DAILY REPAIR MINERAL UV 50 Najnowszy SPF 50 opracowany przez Laboratorium FILORGA to przełom wskutecznej ochronie podrażnionej skóry. Połączenie 2% kompleksu aminokwasów (tauryny, glicyny iargininy), ceramidów oraz ekstraktu zliści wąkroty azjatyckiej wspiera procesy regenera- cyjne iwzmacnia funkcje barierowe. Formuła wspomaga redukcję zaczerwienień, utraty wody ipoprawę tolerancji skóry, aby przywra- cać równowagę ikomfort. Ochrona oparta jest w100% na transpa- rentnym tlenku cynku, dzięki czemu krem zapewnia niewidoczne wykończenie. Zielony kolor niweluje widoczność zaczerwienień bez efektu maski. Testowany dermatologicznie. Odpowiedni dla wrażli- wej skóry, również jako pielęgnacja pozabiegowa. bioestetic.pl PERFECTION – PIGMENT CORRECTOR Zaawansowany dwufazowy koncentrat owysokim stężeniu substancji aktywnych, opracowany zmyślą oterapii zaburzeń pig- mentacyjnych skóry oraz kompleksowej korekcji, m.in. PIH, melasmy, plam soczewi- cowatych. Formuła oparta jest na synergicz- nym połączeniu 8 inhibitorów tyrozynazy oraz 12 składników rozjaśniających, które skutecznie ograniczają nadprodukcję me- laniny. Działanie preparatu koncentruje się na stopniowym rozjaśnianiu istniejących zmian barwnikowych oraz wsparciu reduk- cji plam posłonecznych izmian pigmenta- cyjnych. Pierwsze efekty mogą być widocz- ne już po 21 dniach stosowania. osmosisbeauty.plSTRESZCZENIE Na rynku kosmetycznym dostępnych jest wiele preparatów o działaniu depigmentacyjnym, które często powodują skutki uboczne, takie jak suchość skóry, łuszczenie, zaczerwienie- nie czy pieczenie. Trwają intensywne badania nad substan- cjami o porównywalnej skuteczności, ale lepszym profilu to- lerancji. Jedną z takich substancji jest cysteamina. Celem badania była ocena skuteczności połączenia 2,5% cysteaminy z 2% filtratem fermentu Galactomyces, 2% filtra- tem fermentu Saccharomyces, 2% izomeratem sacharydo- wym i 4% niacynamidem. Badanie przeprowadzono z zasto- sowaniem techniki podwójnego nakładania serum i kremu o działaniu rozjaśniającym przebarwienia, na skórę twarzy kobiet w Indonezji. Zastosowano otwarte badanie kliniczne typu pre-post-test. Po sześciu tygodniach terapii odnotowano istotny spadek wskaźnika melaniny u uczestniczek badania. Zastosowanie serum i kremu z cysteaminą wydaje się obiecującym podej- ściem w leczeniu zaburzeń hiperpigmentacji na twarzy. Słowa kluczowe: środek rozjaśniający, cysteamina, przebarwienia na twarzy, melanina, depigmentacja. ABSTRACT There are many depigmenting preparations available on the cosmetic market, which often cause side effects such as dry skin, flaking, redness or burning. Intensive research is being conducted on substances with comparable efficacy but a better tolerability profile. One such substance is cysteamine. This study aimed to evaluate the effectiveness of combining 2.5% cysteamine with 2% Galactomyces ferment filtrate, 2% Saccharomyces ferment filtrate, 2% saccharide isomerate and 4% niacinamide. The study was conducted using a dual- application technique of serum and cream with a brightening effect on facial hyperpigmentation among women in Indonesia. An open-label pre-post-test clinical trial was used. After six weeks of treatment, there was a significant decrease in the melanin index of the study participants. The use of cysteamine serum and cream appears to be a promising approach for treating hyperpigmentation disorders on the face. Keywords: brightening agent, cysteamine, facial hyperpigmentation, melanin, depigmentation. Asvina Anis Anwar 1 , Anis Irawan Anwar 1 , Muhlis Muhlis 1 , Mohammad Syafri Syahruddin 1 , Wiwi Pratiwi Handayani 1 , Prayogi Miura Susanto 1 , Andi Eka Oktaviana 1 , Andi Widya Sumpala 1 , Monica Gea Novita 1 , Wong Lip Wih 2 Anis Irawan Anwar 0000-0002-1830-5617 Muhlis Muhlis 0000-0001-6550-6465 Prayogi Miura Susanto 0000-0003-4626-045X 1 Katedra Dermatologii i Wenerologii, Wydział Lekarski, Uniwersytet Hasanuddin, Makassar, Indonezja Jl. Perintis Kemerdekaan No.Km. 10, Tamalanrea Indah, Kec. Tamalanrea, Kota Makassar, Sulawesi Selatan 90245, Indonesia +62 822 9190 9016asvinanis.dv@gmail.com 2 Lipwih Synergylab, Kawasan Industri, Jl. Jababeka 2 Blok EE No.10E, Pasirsari, Cikarang Sel. Kabupaten Bekasi, Jawa Barat 17530, Indonesia Sposób cytowania / Cite Anwar AA, Anwar AI, Muhlis, et al. The use of cysteamine as a hyperpigmentation brightening agent in Indonesian women. Aesth Cosmetol Med. 2025;14(3):87-92. https://doi.org/10.52336/acm.2025.013 Zastosowanie cysteaminy jako środka rozjaśniającego przebarwienia u kobiet pochodzenia indonezyjskiego The use of cysteamine as a hyperpigmentation brightening agent in Indonesian women This is an article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 Unported (CC BY 4.0) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Original article / Artykuł oryginalny 3 / 2026 Kosmetologia Estetyczna 13 Artykuł ukazał się w „Aesthetic Cosmetology and Medicine” WWPROWADZENIE Przebarwienia skóry to zaburzenie dermatologiczne cha- rakteryzujące się ciemniejszym odcieniem skóry spowodo- wanym różnymi czynnikami wewnętrznymi i zewnętrznymi, w tym: zmianami hormonalnymi, stanami zapalnymi, uraza- mi, trądzikiem, egzemą, lekami oraz ekspozycją na promienio- wanie ultrafioletowe (UV, ultraviolet radiation). Zmiany w pro- dukcji melanocytów lub dystrybucji melaniny mogą prowadzić do zaburzeń przebarwień. Miejscowe stosowanie tradycyjnych środków depigmentacyjnych, takich jak hydrochinon, było do- tychczas złotym standardem, ale obecnie jest ono zabronio- ne ze względu na zakaz stosowania hydrochinonu w kosmety- kach na terenie Unii Europejskiej [1]. Długotrwałe korzystanie z tych substancji może prowadzić do różnych skutków ubocz- nych i powikłań, takich jak alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, hipopigmentacja lub ochronoza [2]. Dlatego wielu na- ukowców prowadzi różne badania w celu znalezienia substan- cji depigmentacyjnych, które mają taki sam potencjał jak kon- wencjonalne środki, ale powodują minimalne skutki ubocz- ne. Jednym z takich środków jest cysteamina, która działa jako przeciwutleniacz poprzez zwiększenie poziomu wewnątrzko- mórkowego glutationu, co powoduje przesunięcie syntezy eu- melaniny w kierunku feomelaniny [1, 3]. Celem badania było określenie skuteczności połączenia serum i kremu zawierających cysteaminę z filtratem fermen- tacyjnym Galactomyces, filtratem fermentacyjnym Saccha- romyces, izomeratem sacharydowym i niacynamidem jako bezpiecznego i skutecznego środka rozjaśniającego przebar- wienia na twarzy. MATERIAŁY I METODY Projekt badania Badanie miało charakter eksperymentalny i zostało przepro- wadzone jako otwarta próba kliniczna w układzie przed–po w Klinice Dermatologii i Wenerologii Szpitala Ogólnego im. dr. Wahidina Sudirohusodo oraz Szpitala Uniwersyteckie- go Hasanuddin w Makassarze, w prowincji Południowa Su- lawesi w Indonezji, w okresie od września 2023 r. do marca 2024 r. Badanie zostało zatwierdzone przez Komisję Etyczną ds. Badań Naukowych Wydziału Medycznego Uniwersytetu Hasanuddin w Makassarze pod numerem 635/UN4.6.4.531/ PP36/2023. Badana populacja Badaną grupę stanowiło 17 kobiet w wieku od 20 do 40 lat, posiadających fototyp skóry III-V według klasyfikacji Fitz- patricka. Wszystkie uczestniczki badania podpisały formu- larz świadomej zgody. Kryteria wykluczenia obejmowały: cią- żę, karmienie piersią, przewlekłe stany zapalne skóry twarzy oraz stosowanie miejscowych i ogólnoustrojowych środków wybielających w okresie od sześciu miesięcy do roku przed rozpoczęciem badania. Protokół badania Ocena efektów została przeprowadzona u 17 uczestniczek zarówno przed zabiegiem, jak i po jego wykonaniu. W zero- wym tygodniu zmierzono wyjściowy wskaźnik melaniny (MI, Melanin Index), wartość jasności koloru skóry (L) oraz nasi- lenie przebarwień spowodowanych światłem UV przy użyciu urządzeń Mexameter ® , Chromameter ® oraz Janus-III Facial Analysis System ® . Wszystkie uczestniczki badania otrzymały zestaw składający się z serum i kremu zawierającego 5% cy- steaminy oraz 2% filtratu fermentacyjnego Galactomyces, 2% filtratu fermentacyjnego Saccharomyces, 2% izomeratu sa- charydowego i 4% niacynamidu i były zobowiązane do sto- sowania go przez sześć tygodni. Stosowano dwie krople se- rum, a następnie nakładano jedną jednostkę opuszka palca (FTU, finger tip unit) kremu zawierającego te same składniki, dwa razy dziennie na całą twarz. Uczestniczki otrzymały rów- nież płyn do mycia twarzy, który stosowały dwa razy dziennie przed nałożeniem serum i kremu. Badanie trwało sześć ty- godni i obejmowało wizyty kontrolne w odstępach dwutygo- dniowych. Podczas każdej sesji kontrolnej mierzono wartość MI, wartość L oraz nasilenie przebarwień w świetle UV, a tak- że przeprowadzano ocenę kliniczną za pomocą dokumenta- cji fotograficznej. Urządzenie Mexameter ® MX wykorzystywało 16 diod LED do emitowania światła o trzech długościach fal: 568 nm (zie- lone), 660 nm (czerwone) i 880 nm (podczerwone). Wskaź- nik MI, który odpowiada poziomowi melaniny w skórze oraz wskaźnik rumienia (EI, Erythema Index) uzyskano za pomocą badania komputerowego. Chromameter ® (Konica Minolta, Japonia) obiektywnie mie- rzył kolor skóry poprzez analizę odbicia światła lampy kse- nonowej padającego prostopadle na sondę przy 450, 560 i 600 nm. Wynikowe parametry były reprezentowane przez liczby L, a i b. Parametr wartości L reprezentował jasność ko- loru skóry (100 dla bieli i 0 dla czerni). System analizy twarzy Janus-III Facial Analysis System® wykorzystuje kamerę o wysokiej rozdzielczości do obiektyw- nej oceny różnych problemów skórnych, takich jak plamy pig- mentacyjne, zmarszczki, koloryt skóry, plamy spowodowane promieniowaniem UV oraz wydzielanie sebum. Wszystkie dane zostały przeanalizowane przy użyciu pa- kietu Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) w wersji 23.0 (SPSS Inc.) z wykorzystaniem testu ANOVA z powtarza- nymi pomiarami oraz t-testu dla prób zależnych. Wszystkie dane miały rozkład normalny. Wartości statystycznie istotne uzyskano, gdy wartość p była <0,05. Wszystkie wyniki danych przedstawiono w tabelach i wykresach. WYNIKI Średni wiek uczestniczek wynosił 35 lat. Wszystkie badane zo- stały zaklasyfikowane do typu skóry III-V w skali Fitzpatricka (Tab. 1). Odnotowano istotny spadek wskaźnika melaniny u ba- danych przed i po sześciotygodniowej terapii (p=0,016) (Tab. 2). 3 / 2026 Kosmetologia Estetyczna 14 Artykuł ukazał się w „Aesthetic Cosmetology and Medicine” WTab. 1. Charakterystyka demograficzna. Źródło: Opracowanie własne. CharakterystykaLiczba (%) Kobiety17 (100%) Średnia wieku35,27 (100%) Typ skóry według Fitzpatricka III3 (17,64%) IV8 (47,05%) V6 (35,29%) Tab. 2. Porównanie wyników wskaźnika melaniny u badanych w trakcie sześciotygodniowej terapii. Źródło: Opracowanie własne. Tydzień Wynik wskaźnika melaniny (średnia ± odchylenie standardowe) Wartość p 0242,55±42,97 0,016 2230,36±55,34 4210,47±37,85 6209,14±37,72 Tab. 3. Porównanie wartości L u badanych w trakcie sześciotygodniowej terapii. Źródło:Opracowanie własne. Tydzień Wartość L (średnia ± odchylenie standardowe) Wartość p 0(48,59±3,72) <0,001 2(49,25±4,11) 4(49,58±3,86) 6(50,99±3,32) Tab. 4. Porównanie wartości wskaźnika nasilenia przebarwień spowodowanych światłem UV u badanych w trakcie sześciotygodniowej terapii. Źródło: Opracowanie własne. WEEK UV spot (średnia ± odchylenie standardowe) Wartość p 0(83,08 ± 21,02) 0,094 2(82,04±24,03) 4(79,30±25,19) 6(67,15±30,81) 200 210 220 230 240 250 Wskaźnik melaniny Tydzień 0Tydzień 2Tydzień 4Tydzień 6 Tygodnie Rys. 1. Spadek wskaźnika melaniny u badanych wtrakcie sześciotygodniowej terapii. Źródło:Opracowanie własne. 48,59 49,25 49,58 50,99 48,0 48,5 49,0 49,5 50,0 50,5 51,0 51,5 Tydzień 0Tydzień 2Tydzień 4Tydzień 6 Wartość Tygodnie Rys. 2. Wzrost wartości Lubadanych wciągu sześciu tygodni terapii. Źródło:Badania własne. 83,08 82,04 79,30 67,15 60 65 70 75 80 85 Plamy UV Tydzień 0Tydzień 2Tydzień 4Tydzień 6 Tygodnie Rys. 3. Spadek wartości wskaźnika nasilenia przebarwień spowodowanych światłem UV u badanych wtrakcie sześciotygodniowej terapii. Źródło: Badania własne. Wskaźnik melaniny zmniejszał się konsekwentnie i istotnie od drugiego tygodnia (Rys. 1). Na podstawie wyników wskaźnika wartości L stwierdzono wzrost wartości u wszystkich badanych w ciągu sześciu tygo- dni po terapii w porównaniu z okresem przed terapią. War- tość L wzrosła o 2,4 z 48,59 w zerowym tygodniu do 50,99 w szóstym tygodniu. Wystąpiła istotna różnica między zero- wym tygodniem a szóstym tygodniem, co wskazuje na wpływ terapii na wartość L (p<0,001) (Tab. 3). Znaczący wzrost nastą- pił na początku drugiego tygodnia, a następnie kolejny wzrost odnotowano w szóstym tygodniu (Rys. 2). Jak wynika z danych przedstawionych w tabeli 4, średnia wartość nasilenia przebarwień wywołanych promieniowa- niem UV zmniejszyła się z 83,08 w tygodniu 0 do 67,15 w ty- godniu 6, co odpowiada spadkowi o 15,93 (p = 0,094). Wartość wskaźnika nasilenia przebarwień spowodowanych światłem UV wykazywała tendencję spadkową w miarę upływu czasu (Rys. 3). Porównanie zmian klinicznych, które można było za- obserwować u badanych, przedstawiono na fotografiach 1-4. Nie wystąpiły żadne skutki uboczne po stosowaniu kombina- cji serum i 2,5% kremu z cysteaminą przez sześć tygodni. 3 / 2026 Kosmetologia Estetyczna 15 Artykuł ukazał się w „Aesthetic Cosmetology and Medicine” WFot. 2. Zmiany kliniczne przebarwień na twarzy kobiety przed terapią (T0) ipo terapii (T6). Źródło:Badania własne. DYSKUSJA Przebarwienia to powszechny problem dermatologiczny charakteryzujący się zwiększoną ilością pigmentu melani- ny wytwarzanego przez melanocyty w warstwach skóry. Za- burzenia związane z przebarwieniami, takie jak: melasma, przebarwienia pozapalne, efelidy (piegi) i lentigo są częstym problemem kosmetycznym i występują głównie u młodych kobiet o typie skóry III-VI w skali Fitzpatricka. Te nieprawidło- wości mogą negatywnie wpływać na zdrowie psychiczne i ja- kość życia. Leczenie miejscowe jest złotym standardem w le- czeniu problemów związanych z przebarwieniami, ale jego długotrwałe stosowanie może powodować działania niepo- żądane, powikłania i zmniejszenie przestrzegania zaleceń [1]. Celem przedstawionego badania była ocena skuteczności niskich stężeń cysteaminy zawartej w serum i kremie apli- kowanych metodą dwuwarstwową w zmniejszaniu nasile- nia przebarwień skóry twarzy. Efekty terapii analizowano na podstawie wskaźnika melaniny (MI), wartości L oraz oceny plam spowodowanych światłem UV. Wyniki wykazały spadek wartości MI, wzrost wartości L oraz spadek wartości plam UV, co wskazuje na poprawę jasności skóry po sześciu tygodniach konsekwentnego stosowania serum i kremu u wszystkich ba- Tydzień-0 Tydzień-6 Tydzień-0Tydzień-6 Tydzień-6 Tydzień-0 Tydzień-0 Tydzień-6 Fot. 1. Zmiany kliniczne przebarwień na twarzy kobiety przed terapią (T0) ipo terapii (T6). Źródło:Badania własne. Fot. 3. Zmiany kliniczne przebarwień na twarzy kobiety przed terapią (T0) ipo terapii (T6). Źródło:Badania własne. Fot. 4. Zmiany kliniczne przebarwień na twarzy kobiety przed terapią (T0) ipo terapii (T6). Źródło:Badania własne. danych. Porównanie wyników sprzed terapii i po jej zakoń- czeniu wykazało spadek wartości MI o 3,6%, wzrost parame- tru L o 1,02% oraz redukcję plam spowodowanych światłem UV o 5,14%. Zmiany kliniczne, które wystąpiły u wszystkich badanych, były statystycznie istotne, zwłaszcza w przypadku wartości MI i L. W okresie badania nie wystąpiły żadne dzia- łania niepożądane u żadnej z badanych osób. Hydrochinon jest od ponad 60 lat powszechnie stosowa- nym lekiem pierwszego rzutu w terapii zaburzeń przebar- wień. Mechanizm jego działania opiera się na hamowaniu ak- tywności tyrozynazy, co prowadzi do zmniejszenia produkcji melaniny przez melanocyty. Związek ten wykazuje również działanie melanocytotoksyczne [2]. Połączenie 4% hydrochi- nonu, 0,05% tretynoiny i 0,01% acetonidu fluocinolonu, zna- ne jako zmodyfikowana formuła Kligmana, jest również jedną z opcji leczenia pierwszego rzutu wśród miejscowych środków depigmentacyjnych [1, 4]. Długotrwałe stosowanie lub nad- mierne dawki hydrochinonu mogą powodować działanie ra- kotwórcze i mutagenne. Stosowanie hydrochinonu jako środ- ka rozjaśniającego w kosmetyce jest ograniczone w niektó- rych krajach, a przepisy UE zakazały jego stosowania [2]. 3 / 2026 Kosmetologia Estetyczna 16 Artykuł ukazał się w „Aesthetic Cosmetology and Medicine” WW najnowszych badaniach opisano stosowanie miejscowo podawanej cysteaminy jako środka depigmentującego w za- burzeniach związanych z przebarwieniami [2, 3, 5]. L-cyste- amina (chlorowodorek β-merkaptoetyloaminy) jest związ- kiem aminotiolowym o działaniu przeciwutleniającym i roz- jaśniającym [3, 4]. Jest ona powszechnie dostępna w postaci kapsułek i kropli do oczu stosowanych w leczeniu cystyno- zy [3]. Cysteamina nie wykazuje właściwości melanocytotok- sycznych ani mutagennych, dlatego uważa się ją za bezpiecz- ną do długotrwałego stosowania [2, 4]. Miejscowo stosowana 5% cysteamina skutecznie hamuje działanie enzymów tyro- zynazy i peroksydazy, zwiększa poziom wewnątrzkomórko- wych przeciwutleniaczy glutationu, zapobiega tworzeniu się dopachinonu oraz reguluje chelatowanie jonów żelaza i mie- dzi, które odgrywają rolę w szlaku syntezy melaniny [3, 4, 6]. Nguyen i wsp. (2020) stwierdzili, że stosowanie miejscowe- go 5% roztworu cysteaminy jako środka depigmentacyjnego w łagodnych i umiarkowanych przypadkach melasmy, w po- równaniu z 4% hydrochinonem, wykazało taką samą sku- teczność po 16 tygodniach stosowania [2]. W badaniu prze- prowadzonym przez Limę i wsp. (2020) stwierdzono, że miej- scowe stosowanie 5% roztworu cysteaminy było bezpieczne i skuteczne w przypadkach melasmy przez 17 tygodni, jednak efekt był gorszy w porównaniu z hydrochinonem [3]. Wybór miejscowej terapii skojarzonej jest skuteczniejszy niż monoterapia w terapii zaburzeń przebarwień, nie tylko ze względu na różne właściwości farmakokinetyczne wyka- zywane przez inne środki, ale również dlatego, że stosowanie różnych środków może zmniejszyć potencjalne skutki ubocz- ne [4]. W niniejszym badaniu połączono serum i krem zawie- rające 2,5% cysteaminy z 2% filtratem fermentacyjnym Ga- lactomyces, 2% filtratem fermentacyjnym Saccharomyces, 2% izomeratem sacharydowym i 4% niacynamidem. Filtrat fermentacyjny Galactomyces jest pochodną grzy- bów, często stosowaną w kosmetyce jako składnik przeciw- starzeniowy i przeciwutleniający [7]. Może on hamować en- zym hydroksylazę tyrozynową, zwiększając w ten sposób jasność skóry [8]. Ponadto może również stymulować eks- presję receptorów arylowych węglowodorów, które kodu- ją filagrynę, poprawiając w ten sposób nawilżenie skóry [9]. Saccharomyces to grupa grzybów, które mogą hamować ak- tywność enzymu tyrozynazy, a pozostałości fermentacyj- ne Saccharomyces cerevisiae w filtracie hamują w ten sposób tworzenie melaniny [10, 11]. Zarówno pochodne grzybów Ga- lactomyces i Saccharomyces należą do grupy postbiotyków, które mogą również utrzymywać równowagę mikrobiomu skóry [12]. Izomerat sacharydowy to bioaktywna substancja naturalna powstała w wyniku przekształcenia cukru z ziaren kukurydzy w węglowodany złożone. Związek ten jest podobny do naturalnego czynnika nawilżającego w warstwie rogowej naskórka, który może wiązać wodę i ma działanie nawilżające na barierę skórną [13]. Niacynamid jest aktywną formą nia- cyny, pochodną witaminy B3, która może blokować przeno- szenie melanosomów do keratynocytów, zapobiegając w ten sposób pigmentacji [4, 6]. Liu i wsp. (2023) opisali zastosowa- nie terapii skojarzonej z cysteaminą i izobionamidem w przy- padkach przebarwień pozapalnych przez 16 tygodni i wykaza- li spadek wartości wskaźnika melaniny w porównaniu z pla- cebo [4]. W niniejszym badaniu po raz pierwszy oceniono skutecz- ność stosowania kombinacji serum i kremu zawierających cy- steaminę z filtratem fermentacji Galactomyces, filtratem fer- mentacji Saccharomyces, izomeratem sacharydowym i nia- cynamidem w leczeniu zaburzeń przebarwień na twarzy. Cysteamina została połączona z różnymi pochodnymi grzy- bów w produktach kosmetycznych, ponieważ te dwa czynni- ki odgrywają synergiczną rolę w hamowaniu melanogene- zy poprzez supresję enzymu tyrozynazy. Połączenie to może zmniejszyć drażniące skutki uboczne cysteaminy dzięki na- wilżającemu działaniu pochodnych grzybów i niacynami- du, dlatego produkt ten może być stosowany w przypadkach przebarwień u osób o wrażliwej lub suchej skórze. Przeprowa- dzone badanie dało znaczące wyniki u wszystkich badanych, a podobne rezultaty uzyskano w badaniu przeprowadzonym przez Anwara i wsp. (2024), w którym przez osiem tygodni sto- sowano preparat z 1% cysteaminy, 3% kwasu traneksamowe- go, 2% filtratu fermentacyjnego Galactomyces i 4% niacyna- midu jako środka rozjaśniającego z wykorzystaniem techni- ki dwuwarstwowej u kobiet w wieku 31-50 lat o typie skóry IV w skali Fitzpatricka [9]. W badaniu przeprowadzonym przez Anwara i wsp. (2022) również wykazano korzystny wpływ te- rapii zawierającej 1% cysteaminy, 3% kwasu traneksamowe- go, 2% filtratu fermentacyjnego Galactomyces oraz 4% niacy- namidu na redukcję melasmy typu naskórkowego po siedmiu tygodniach stosowania [14]. Chociaż poprawę kliniczną odno- towano u wszystkich badanych osób, istotne statystycznie róż- nice stwierdzono wyłącznie w przypadku parametrów MI i L, dlatego konieczne są dalsze badania w formie randomizowa- nych badań kontrolowanych, z większą próbą i dłuższym cza- sem trwania, aby ocenić maksymalną skuteczność. WNIOSKI Połączenie serum i kremu zawierającego 2,5% cysteaminy z 2% filtratem fermentacyjnym Galactomyces, 2% filtratem fermentacyjnym Saccharomyces, 2% izomeratem sacharydo- wym i 4% niacynamidem stanowi potencjalny środek do sto- sowania w leczeniu zaburzeń przebarwień skóry twarzy. OŚWIADCZENIE Autorzy oświadczają, że nie otrzymali żadnego wsparcia fi- nansowego, funduszy ani sponsoringu na badania, przygoto- wanie lub publikację niniejszej pracy. KONFLIKT INTERESÓW Żaden z autorów nie zgłasza konfliktu interesów. 3 / 2026 Kosmetologia Estetyczna 17 Artykuł ukazał się w „Aesthetic Cosmetology and Medicine” WNext >