< Previouslogia cyfrowa dla osób urodzonych po 1995 roku nie jest tylko narzędziem, które musieli opanować, ale dla większości z nich stanowi podstawowe środowisko codziennego funkcjonowa- nia, obecne od najwcześniejszych lat życia. Dlatego też określa się także te młode osoby jako „cyfrowych tubylców”, dla któ- rych granica między światem wirtualnym (online), a rzeczy- wistym (offline) uległa zatarciu, tworząc jedną, hybrydową, naprzemiennie przeplatającą się rzeczywistość [1-4]. Analizy porównawcze pokolenia Z z wcześniejszymi gene- racjami – takimi jak Baby Boomers, pokolenie X czy Y – wska- zują na istotne różnice w postrzeganiu i interpretowaniu rze- czywistości, systemie wartości oraz mechanizmach poznaw- czych, które mogą bezpośrednio wpływać na różne aspekty życia, w tym także na sposób wykonywania pracy zawodowej. Przedstawiciele pokolenia Z, dla których kompetencje tech- nologiczne są czymś naturalnym i powszechnym, wnoszą do środowiska pracy szereg unikalnych cech. Jedną z nich jest właśnie swoboda poruszania się w świecie cyfrowym, któ- ra wpływa na sposób przetwarzania informacji, zmienia me- chanizmy uczenia się i modyfikuje podejście do wykonywa- nia zadań oraz procedur zawodowych. Badania rynku pracy sugerują, że jest to także grupa społeczna charakteryzują- ca się wysoką mobilnością zawodową. W przeciwieństwie do poprzednich generacji, młodzi często wykazują gotowość do szybkiej zmiany pracodawcy w przypadku braku satysfakcji z obecnych warunków zatrudnienia. W literaturze przedmio- tu podnosi się tezę, że pokolenie Z charakteryzuje się specy- ficznym sposobem przetwarzania informacji. W odróżnie- niu do linearnego i pogłębionego stylu analizy wiedzy typo- wego dla pokolenia X, przedstawiciele generacji Z wykazują tendencję do wzrokowego skanowania treści. Ich styl prze- twarzania informacji często charakteryzuje się rozproszo- ną uwagą, a czas skupienia na jednej treści bywa znacząco skrócony. Wynika to z nieustannej ekspozycji na różnorod- ne bodźce cyfrowe (powiadomienia w różnych komunikato- rach, krótkie formy wideo, inne). Obserwuje się, że przedsta- wiciele pokolenia Z preferują informacje i instrukcje przeka- zywane w formie zwięzłej, graficznej i dostępnej natychmiast. Zjawisko to, określane mianem „kultury instant”, może deter- minować ich postawy jako konsumentów oczekujących na przykład natychmiastowych efektów zabiegowych oraz jako studentów preferujących wiedzę w pigułce (opracowania tre- ści w formie punktów, streszczeń oraz materiałów łatwych do szybkiego przeczytania i zapamiętania) [5-6]. Kolejną istotną cechą odróżniającą pokolenie Z od wcze- śniejszych generacji jest opisywany przez badaczy stosu- nek przedstawicieli tego pokolenia do autorytetów i hierar- chii. Wielu autorów wskazuje, że pokolenie Z jest niezwykle pragmatyczne i realistyczne, często nawet wręcz cyniczne w ocenie otaczającej ich rzeczywistości, co bardzo odróżnia ich od idealistycznych Millenialsów. Przedstawiciele pokole- nia Z dorastając i ucząc się w cieniu pandemii COVID-19 oraz zagrożeń klimatycznych i wojennych, według hipotez socjo- logicznych wykształcili w sobie postawę ostrożności i ma- terializmu. Najczęściej nie uznają oni autorytetu wynika- jącego wyłącznie z wieku czy stanowiska – szacunek w ich oczach zdobywa się autentycznością, rzeczywistymi kom- petencjami i transparentnością [2, 7]. W środowisku zawo- dowym branży beauty postawa ta manifestować się może oczekiwaniem partnerskiego dialogu oraz odrzuceniem tra- dycyjnego, sztywnego modelu mistrz-uczeń na rzecz relacji opartej na dwustronnej wymianie wiedzy i logicznej, mery- torycznej, niekiedy naukowej argumentacji. W konsekwen- cji młodzi kosmetolodzy są często bardziej skłonni do kry- tycznej weryfikacji utartych procedur zabiegowych, poszuku- jąc ich uzasadnienia w rzetelnych dowodach naukowych, co sprzyja rozwojowi nurtu kosmetologii opartej na dowodach (EBC, evidence based cosmetology), podejścia przenoszącego standardy naukowe z medycyny do pielęgnacji urody. Powo- duje to, że młody adept zawodu zamiast polegać na obietni- cach marketingowych, opiera się coraz częściej na twardych danych, badaniach klinicznych i różnych faktach dermatolo- gicznych. W sferze wartości życiowych obserwuje się odej- ście przedstawicieli pokolenia Z od etosu ciężkiej pracy rozu- mianej jako cel sam w sobie (charakterystycznego dla poko- lenia X) na rzecz filozofii opartej na koncepcji harmonijnego pogodzenia życia zawodowego z osobistym (work-life balan- ce). Dla wielu obecnie młodych wiekiem pracowników pra- ca bywa postrzegana głównie jako środek do życia, a nie jego treść. Młode osoby cenią w swojej pracy elastyczność, mobil- ność i możliwość samorealizacji, co może rodzić różne pro- blemy i konflikty u pracodawcy, u którego osoby te mogą być postrzegane jako roszczeniowe i nielojalne [2, 4, 6, 8, 9]. Na- leży jednak zaznaczyć, że w świetle psychologii pracy po- stawa ta, często interpretowana jako brak zaangażowania, może stanowić w istocie mechanizm ochronny przedstawi- cieli młodego pokolenia przed wczesnym wypaleniem zawo- dowym. W rezultacie może to niejako wymuszać na mene- dżerach placówek oferujących usługi kosmetologiczne oraz z zakresu medycyny estetycznej redefinicję kultury organi- zacyjnej, w której priorytetem staje się nie tylko efektywność ekonomiczna, ale także dobrostan psychiczny personelu oraz precyzyjne określenie granic czasu pracy. POKOLENIE Z JAKO ODBIORCY USŁUG KOSMETOLOGICZNYCH I MEDYCYNY ESTETYCZNEJ Wejście pokolenia Z na rynek konsumencki usług branży be- auty zaczęło wymuszać redefinicję dotychczasowych mode- li biznesowych i terapeutycznych. Można postawić tezę, że przedstawiciele pokolenia Z nie są jedynie kolejną grupą de- mograficzną, lecz wyraźnie wyodrębnioną formacją kulturo- wą, która redefiniuje podejście do dbania o urodę – przesu- wając je z obszaru usług korekcyjnych w stronę działań o cha- rakterze prewencyjnym i optymalizującym. Raporty rynkowe wskazują, że jedną z istotnych zmian wprowadzanych przez 1 / 2026 Kosmetologia Estetyczna 18 Artykuł ukazał się w „Aesthetic Cosmetology and Medicine” Wpokolenie Z do gabinetów jest podejście oparte na wczesnym dbaniu o kondycję skóry, łączącym działania zapobiegają- ce procesom starzenia z delikatnymi procedurami popra- wiającymi jej wygląd (prejuvenation). Przedstawicielki poko- lenia Z, w przeciwieństwie do swoich matek, decydują się na wizyty u kosmetologa lub lekarza medycyny estetycznej już między 18. a 25. rokiem życia, koncentrując się przy tym nie na naprawie niedoskonałości, lecz na „konserwacji młodo- ści” i oddaleniu momentu pojawienia się pierwszych zmarsz- czek [10, 11]. Zauważa się, że przedstawiciele pokolenia Z to pierwsze pokolenie, które w zakresie pielęgnacji skóry i prze- ciwdziałaniu starzenia się, w znacznej mierze polega na me- diach społecznościowych i internecie. W konsekwencji preju- venation jest ważnym i niemal stałym tematem na większości platform społeczno-medialnych młodego pokolenia związa- nych z kultem piękna i dbania o estetykę skóry i ciała. Nale- ży podkreślić, że dla pokolenia Z oczekiwania ładnego wyglą- du skóry i całego ciała są w dużej mierze kształtowane przez świat wirtualny, ponieważ spędzają oni z reguły bardzo dużo czasu na korzystaniu z różnego typu mediów społeczno- ściowych. Dodatkowo pandemia COVID-19 wzmocniła jesz- cze wpływ mediów społecznościowych na standardy piękna, ponieważ wideokonferencje stały się niemal integralną czę- ścią codziennego życia. Badania sugerują, że ciągłe ogląda- nie własnego wizerunku na ekranach komputerów doprowa- dziło u niektórych młodych osób do wzrostu niezadowolenia z wyglądu. Do znaczącego zainteresowania profilaktyką prze- ciwstarzeniową przyczynili się także różni influencerzy i inne osobowości mediów społecznościowych [10, 12]. Młode pokolenie często bez oporów korzysta z bardzo róż- nych protokołów zabiegowych dostępnych dla nowoczesnej kosmetologii i medycyny estetycznej. Dla zachowania precy- zji terminologicznej, przyjęto w artykule rozróżnienie, w któ- rym kosmetologia definiowana jest jako dziedzina zajmująca się nieinwazyjną i małoinwazyjną pielęgnacją oraz profilaktyką starzenia się skóry. Z kolei termin medycyna estetyczna odnosi się do procedur medycznych, w tym iniekcyjnych i naruszają- cych ciągłość tkanek, wykonywanych wyłącznie przez lekarzy. Analizy trendów wskazują, że młodzi konsumenci wyka- zują zaskakująco wysoką akceptację dla procedur inwazyj- nych i wykorzystujących zaawansowaną aparaturę. Oczeku- ją oni profesjonalnych zabiegów z użyciem najczęściej no- woczesnego sprzętu, który w ich mniemaniu gwarantuje skuteczność i bezpieczeństwo. Zjawisko to określa się „tech- nicyzacją piękna”. Tradycyjne zabiegi manualne czy relaksa- cyjne schodzą coraz bardziej u młodych osób na drugi plan na rzecz technologii hi-tech. Ponadto statystyki wskazują na dynamiczny wzrost udziału zabiegów z użyciem neurotoksyn (toksyna botulinowa) w grupie dwudziesto-trzydziestolatków [10, 11, 13]. Równolegle w gabinetach kosmetologicznych ro- śnie znaczenie terapii wspomagających te procedury. W lite- raturze zwraca się uwagę, że mimo fascynacji inwazyjną me- dycyną, pokolenie Z jest także grupą poszukującą specjali- stycznej wiedzy z zakresu fizjologii i różnych dysfunkcji skóry. Oczekują oni od kosmetologa nie tylko wykonania usługi hi- -tech, ale także profesjonalnej, opartej na dowodach porady dotyczącej pielęgnacji domowej. Przedstawiciele pokolenia Z to często klienci bardzo świadomi tzw. skintellectuals, którzy z reguły analizują składy swoich kosmetyków (INCI, Interna- tional Nomenclature of Cosmetic Ingredients) [14-17]. W kon- sekwencji rola kosmetologa ewoluuje z wykonawcy proce- dur w stronę eksperta-edukatora, który musi dysponować ugruntowaną wiedzą, aby móc merytorycznie argumento- wać dobór zalecanych terapii. Dla przedstawicieli pokolenia Z ważny jest także wizerunek gabinetu w przestrzeni wirtu- alnej, gdyż według badań marketingowych utożsamiany jest on z reguły z jego realną jakością. Placówka, która nie posiada atrakcyjnego profilu w mediach społecznościowych, w świa- domości przedstawicieli młodego pokolenia w praktyce nie istnieje. Niektóre młode osoby podczas wizyty zwracają uwa- gę na fotogeniczność wnętrza, czyli na to, czy gabinet jest no- wocześnie i modnie urządzony, dobrze oświetlony, utrzyma- ny w spójnej kolorystyce, wyposażony w markowe i wygodne meble, a jednocześnie przytulny oraz czy umożliwia wykona- nie atrakcyjnego zdjęcia dokumentującego wizytę w mediach społecznościowych tzw. instagrammability. Obserwuje się, że dla przedstawicieli pokolenia Z ważna jest transparentność gabinetu, tj. dostępne cenniki usług, zdjęcia efektów przed i po oraz prezentacja zespołu [18-20]. Co ciekawe, decyzje zakupowe części pokolenia Z są w dużym stopniu kształtowane przez społeczny dowód słuszności tzw. social proof. Rekomendacje influencerów mogą mieć niekie- dy większą wagę dla młodego klienta niż tradycyjne reklamy. Należy podkreślić, że zjawisko to niesie ze sobą duże ryzy- ko. Młodzi klienci przychodzą niekiedy do gabinetu zainspi- rowani mediami społecznościowymi z gotowym „pomysłem na zabieg”, nie zważając na to, czy jest on dla nich wskazany [16, 19-22]. Sytuacja ta stawia przed profesjonalistą wyzwanie natury etycznej, wymagające dużej asertywności w odmowie wykonania danej procedury niezgodnej ze sztuką lub anato- mią klienta, nawet za cenę utraty klienta. Jest to szczególnie istotne w dobie nasilania się zjawiska określanego jako snap- chat dysmorphia, gdzie wzorce estetyczne są kreowane przez cyfrowe filtry, a nie realne możliwości biologiczne tkanek. W opinii psychologów, charakterystyczną cechą pokole- nia Z jest również potrzeba natychmiastowego dostępu oraz szybkich rezultatów. Młode osoby wychowane w kulturze na- tychmiastowości, oczekują z reguły krótkich terminów wi- zyt i niemal tak samo szybkich efektów zabiegowych. Dłu- gotrwałe terapie są dla nich często o wiele mniej atrakcyjne niż procedury jednorazowe. Ta niecierpliwość może prze- kładać się również na ich zachowania konsumenckie, tj. czę- ste zmiany zdania czy odwoływanie wizyt [4, 12, 23]. W rela- cjach branżowych praktycy wskazują ponadto, że pokolenie Z bywa postrzegane jako klienci trudni, niekiedy kapryśni. Ich oczekiwania dotyczące spodziewanego efektu są często nie- 1 / 2026 Kosmetologia Estetyczna 19 Artykuł ukazał się w „Aesthetic Cosmetology and Medicine” Wrealistyczne, ukształtowane przez filtry w aplikacjach spo- łecznościowych (dysmorfia Snapchata) [24-26]. Ponadto, jak pokazują dane rynkowe, lojalność konsu- mencka w tej grupie jest zjawiskiem płynnym. Przedstawicie- le pokolenia Z często nie przywiązują się do miejsca tak sil- nie jak pokolenie X, będąc raczej „łowcami okazji” [20, 26, 27]. Utrzymanie relacji z takim klientem wymaga zatem przejścia od modelu transakcyjnego do relacyjnego, w którym kluczo- wą rolę odgrywa unikalne doświadczenie, a nie tylko sama procedura zabiegowa. POKOLENIE Z JAKO WŁAŚCICIELE I PRACOWNICY W GABINETACH KOSMETOLOGICZNYCH I MEDYCYNY ESTETYCZNEJ Wejście młodego pokolenia na rynek usług beauty wpływa nie tylko na stronę popytową, lecz także na strukturę podaży. Mło- dzi kosmetolodzy wchodzący na rynek pracy wnoszą ze sobą nowy etos pracy oraz zestaw oczekiwań, które często stoją w kontrze do tradycyjnych modeli zarządzania. Obserwuje się, że kosmetolodzy z pokolenia Z zauważalnie częściej preferu- ją wykorzystywanie zaawansowanej aparatury hi-tech niż po- leganie na tradycyjnych metodach manualnych. Może to wy- nikać z faktu, że używana technologia daje szybsze i bardziej mierzalne efekty [6, 20, 28, 29]. W obszarze preferowanych procedur wśród młodych adeptów branży beauty obserwuje się wyraźną polaryzację zależną od posiadanych uprawnień. Młodzi lekarze medycyny estetycznej skłaniają się ku proce- durom iniekcyjnym, postrzeganym jako dochodowe i dające natychmiastowe efekty [11, 29]. Z kolei w grupie kosmetolo- gów z pokolenia Z dominuje fascynacja zaawansowaną apa- raturą hi-tech oraz terapiami łączonymi, które pozwalają na osiąganie spektakularnych rezultatów w ramach kompeten- cji kosmetologicznych, bez naruszania barier zarezerwowa- nych dla procedur lekarskich. Eksperci wskazują na ryzyko, że tendencja ta może prowadzić do marginalizacji holistycznego podejścia do pacjenta. W rezultacie w dłuższej perspektywie może to prowadzić do deficytów w zakresie umiejętności ma- nualnych i diagnostyki palpacyjnej. Należy zauważyć, że ana- lizy rynku pracy wskazują na istotne wyzwanie w grupie pro- fesjonalistów z pokolenia Z, jakim jest niedostatek kompeten- cji miękkich oraz trudności w nawiązywaniu głębszych relacji z klientem. Mimo najczęściej dużej biegłości instrumentalnej, bezpośrednia komunikacja twarzą w twarz bywa dla nich nie- kiedy stresująca. W praktyce odnotowuje się, że u niektórych młodych kosmetologów występuje trudność z nawiązywa- niem pogłębionej relacji z klientem. Rozmowa o problemach skórnych wymaga empatii, a młodzi kosmetolodzy, przyzwy- czajeni do komunikacji cyfrowej, mogą mieć trudność z na- wiązaniem intymnego kontaktu terapeutycznego. Niektórzy z nich wydają się preferować wykonanie procedury zabiego- wej niż prowadzić klienta, tj. rozmawiać z nim i udzielać zło- żonych porad [30-32]. Ponadto praca z klientem wymagają- cym kompleksowej opieki, tj. wydania szerokich zaleceń do- tyczących zmiany nawyków żywieniowych i pielęgnacyjnych jest dla części młodych profesjonalistów źródłem zdenerwo- wania czy frustracji. Niekiedy zdają się oni oczekiwać głównie klienta, który „przyjdzie, podda się zabiegowi i wyjdzie zado- wolony”. Konieczność długotrwałego tłumaczenia i radzenia sobie z obiekcjami klienta jest postrzegana przez część mło- dych kosmetologów jako obciążająca emocjonalnie [33]. Na- leży zauważyć, że zaniedbanie aspektu edukacyjnego usługi może prowadzić do niższego wskaźnika przestrzegania zale- ceń pozabiegowych. Ponadto wśród części młodego pokole- nia specjalistów mogą istnieć opory do udzielania autoryta- tywnych porad starszym klientkom, co wynika z opisywanego w literaturze paradoksu braku pewności siebie w relacji bez- pośredniej mimo wysokiej samooceny ogólnej [34]. Przedstawiciele pokolenia Z są opisywani jako bardzo wy- magający pracownicy. Zgodnie z badaniami socjologiczny- mi, nie akceptują oni modelu pracy „od świtu do zmierzchu”, ani autorytarnego stylu zarządzania. Oczekują elastycznych grafików pracy oraz poszanowania work-life balance [35, 36]. Młodzi profesjonaliści są najczęściej nastawieni na rozwój, oczekując jednak, że to pracodawca sfinansuje im szkolenia. Z drugiej strony należy podkreślić, że brak możliwości rozwo- ju jest statystycznie najczęstszym powodem odejścia z pracy [1]. Dla przedstawicieli tego pokolenia kluczowe jest poczu- cie bezpieczeństwa psychologicznego, co skutkuje całkowi- tym odrzuceniem środowisk pracy, w których występują za- chowania przemocowe lub naruszające godność pracownika. Są bardzo wrażliwi na fałsz i hipokryzję pracodawców, np. gdy wizerunek gabinetu w mediach społecznościowych drastycz- nie odbiega od panującej rzeczywistości, są także wyjątkowo wyczuleni na brak spójności między deklaracjami a czynami pracodawcy. Należy też podkreślić, że przedstawiciele pokole- nia Z mają często wysokie oczekiwania finansowe już na star- cie kariery, co badacze tłumaczą presją ekonomiczną oraz po- równywaniem się z rówieśnikami w mediach społecznościo- wych [4, 36]. Zderza się to jednak z realiami biznesowymi, co wymaga od pracodawców wdrożenia transparentnych syste- mów motywacyjnych, które jasno wiążą wzrost uposażenia z mierzalnym przyrostem kompetencji klinicznych oraz efek- tywnością sprzedażową. WYZWANIA DYDAKTYCZNE W KSZTAŁCENIU POKOLENIA Z NA KIERUNKACH O PROFILU PRAKTYCZNYM W BRANŻY BEAUTY Obecni studenci kierunków kosmetologicznych oraz osoby rozpoczynające edukację zawodową w szeroko pojętej bran- ży beauty, ze względu na przynależność do pokolenia Z, stwa- rzają specyficzne wyzwania dla systemu kształcenia. Należy w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć, że choć w sektorze este- tycznym funkcjonują również lekarze kształcący się na stu- diach podyplomowych, to analiza zachowań koncentruje się przede wszystkim na studentach studiów pierwszego i dru- giego stopnia kosmetologii. To właśnie w tej grupie cechy ge- 1 / 2026 Kosmetologia Estetyczna 20 Artykuł ukazał się w „Aesthetic Cosmetology and Medicine” Wneracyjne „zetek” takie jak cyfrowy styl uczenia się, czy po- trzeba natychmiastowej gratyfikacji manifestują się najsilniej i wymagają największych modyfikacji w metodyce nauczania. Decyzja o podjęciu kształcenia przez tę grupę młodzieży jest często podyktowana pragmatyzmem oraz silnym wpły- wem popkultury. Dla wielu kandydatów inspiracją są media społecznościowe, gdzie zawód ten kreowany jest na presti- żowy, dochodowy i „glamour”. Młode osoby z pokolenia Z wi- dzą w tym szansę na możliwość dobrej pracy, zdobycie popu- larności i wysokich zarobków. Część z nich przy wyborze stu- diów kieruje się autentyczną pasją do pielęgnacji, rozwijaną wcześniej hobbystycznie, jednak dla wielu zawód kosmetolo- ga jest postrzegany przede wszystkim jako praktyczny i sta- bilny, zapewniający realne kompetencje zawodowe, niezależ- ność finansową oraz możliwość szybkiego otwarcia własne- go gabinetu, co dla przedsiębiorczego pokolenia Z stanowi szczególnie istotną wartość [37, 38]. Należy jednak podkreślić, że według opinii kadry akade- mickiej, studenci z pokolenia Z mają bardzo sprecyzowane oczekiwania względem edukacji. Przede wszystkim preferują oni praktykę ponad wiedzę teoretyczną. Zatem zdecydowanie oczekują zajęć praktycznych i warsztatów, w pracowniach wy- posażonych w nowoczesny sprzęt. Spodziewają się, że uczel- nia nauczy ich wykonywania zabiegów, a nie tylko rozumienia ich teorii. Przedmioty typowo teoretyczne w procesie kształ- cenia akademickiego są często oceniane jako mające mniej- sze znaczenie, a zakres wiedzy wymaganej do ich zaliczenia, o ile nie znajduje bezpośredniego zastosowania praktyczne- go, bywa marginalizowany. Studenci z pokolenia Z preferują nowoczesne metody nauczania. Tradycyjne wykłady trwające 90 minut są dla nich nieefektywne i bardzo nużące, wymaga- jące długotrwałego skupienia, co stoi w sprzeczności z ich cy- frowym modelem przyswajania wiedzy, opartym na szybkich interakcjach i krótkich, intensywnych bodźcach. Jako pokole- nie ukształtowane przez kulturę obrazkową, naturalnie dążą do microlearningu, czyli uczenia się opartego na krótkich, samodzielnych porcjach treści przekazywanych w szybkim, często wizualnym formacie. Oczekują wykorzystania multi- mediów i interaktywnych form pracy. Co ważne, studenci po- kolenia Z chcą się uczyć rzeczy potrzebnych tu i teraz (just-in- -time learning) [39-42]. W analizach pedagogicznych wskazuje się, że w relacji z uczelnią u studentów pokolenia Z ujawniać się może rosz- czeniowość oraz niższa odporność na stres. Oczekują z regu- ły partnerstwa i mentoringu, a nie dystansu. Ich zdaniem wy- kładowca ma być dla nich przewodnikiem w danym temacie, a często nawet inspiracją, a nie surowym „egzekutorem wie- dzy”. Są też zazwyczaj krytyczni wobec kadry, która nie po- siada bieżącej wiedzy. Ponadto, w organizacji zajęć oczeku- ją dużej elastyczności, w tym takiej, która umożliwi łączenie studiów z pracą, a także materiałów z zajęć dostępnych onli- ne oraz innych, np. zagadnień do powtórzenia przed testem/ egzaminem. Dla młodego pokolenia studentów charaktery- styczne jest także to, że w obliczu trudnych egzaminów lub przedmiotów wymagających głębokiego wysiłku intelektu- alnego, często reagują postawą obronną, kwestionując sen- sowność programu nauczania zamiast szukać winy we wła- snym braku zaangażowania [39-42]. Trzeba też dodać, że część studentów młodego pokolenia Z charakteryzuje nadmierna pewność siebie, wiązana przez psychologów z efektem Dunninga-Krugera (błąd poznawczy, w którym osoby najczęściej o niskich lub przeciętnych kom- petencjach w danej dziedzinie przeceniają swoje umiejętno- ści). Prowadzi to niekiedy do powstania iluzji eksperckości, gdzie młodzi adepci zawodu oczekują uprawnień do wykony- wania zaawansowanych procedur bez odpowiedniego zaple- cza teoretycznego [43-45]. PODSUMOWANIE Przeprowadzona analiza literatury oraz obserwacja trendów rynkowych wskazują, że obecność pokolenia Z w kosmetolo- gii i medycynie estetycznej nie stanowi jedynie zmiany demo- graficznej, lecz fundamentalną transformację modelu usługo- wego. Kluczowym wnioskiem płynącym z rozważań jest trwałe przesunięcie paradygmatu terapeutycznego z modelu napraw- czego na prewencyjno-optymalizacyjny, znany jako prejuvena- tion. Młodzi dorośli traktują zabiegi estetyczne jako element hi- gieny stylu życia, wykazując przy tym specyficzną dychotomię poznawczą. Są grupą wysoko świadomą, a jednocześnie podat- ną na dezinformację płynącą z mediów społecznościowych, co rodzi wyzwania natury etycznej i psychologicznej. W obszarze zawodowym i zarządczym identyfikuje się wy- raźny paradoks kompetencyjny, polegający na dominacji bie- głości technologicznej nad umiejętnościami interpersonal- nymi i manualnymi. Wymusza to na pracodawcach odej- ście od hierarchicznego stylu zarządzania na rzecz kultury partnerskiej, w której priorytetem staje się transparentność ścieżki rozwoju oraz prewencja wypalenia zawodowego po- przez poszanowanie równowagi między życiem prywatnym a pracą. W obszarze edukacji niezbędna staje się szybka ada- ptacja metodyki nauczania, polegająca na odejściu od domi- nacji form podawczych na rzecz uczenia modułowego (mi- crolearning) oraz symulacji klinicznych, lepiej dopasowanych do profilu kognitywnego przedstawicieli pokolenia Z. Dal- sze badania empiryczne powinny skoncentrować się na oce- nie długofalowych skutków fizjologicznych wczesnego wdra- żania procedur inwazyjnych u młodych odbiorców usług. Istotnym kierunkiem badawczym wydaje się również anali- za efektywności nowych modeli motywacyjnych w placów- kach beauty oraz korelacji między ekspozycją na cyfrowe fil- try upiększające a częstotliwością występowania dysmorfo- fobii. Ostatecznie, harmonijne połączenie technologicznych kompetencji pokolenia Z z tradycyjnym etosem pracy może przyczynić się do dalszej ewolucji usług beauty, o ile zosta- nie zachowany odpowiedni krytycyzm wobec mody płynącej z mediów społecznościowych. 1 / 2026 Kosmetologia Estetyczna 21 Artykuł ukazał się w „Aesthetic Cosmetology and Medicine” WLITERATURA / REFERENCES 1 . Bartkowski M, Pytlak M. Pracownicy „Pokolenia Z”. Czy zmienią lokalny rynek pracy? Czy rynek zmieni ich? ZeszNaukANS. 2024;2:1-39. 2 . Kukla D, Nowacka M. Charakterystyka podejścia do pracy przedstawi- cieli pokolenia Z – praca w systemie wartości młodych. Cz. 1. PolJ Contin Educ. 2019;3:120-130. 3 . Chicca J, Shellenbarger T. Connecting with Generation Z: Approaches in nursing education. Teach Learn Nurs. 2018;13(3):180-184. https://doi.org/10.1016/j.teln.2018.03.008 4 . Martyniak K, Kammel T. Pokolenie X, Y i Z na polskim rynku pracy – konflikt, dialog czy współpraca? PedagSpoł.2024;3(93):81-91. https://doi.org/10.35464/1642-672X.PS.2024.3.06 5 . Shatto B, Erwin K. Moving on from Millennials: Preparing for Generation Z. J ContinEducNurs. 2016;47(6):253-254. https://doi.org/10.3928/00220124-20160518-05 6 . Ciekanowski Z, Nowicka J. Generacyjne wyzwania w zakresie funkcjono- wania współczesnych organizacji. NowoczSystZarządz.2019;14(1):27-38. 7 . Benítez-Márquez MD, Sánchez-Teba EM, Bermúdez-González G, et al. Generation Z within the workforce and in the workplace: A bibliometric analysis. Front Psychol. 2021;12:736820. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.736820 8 . Schroth H. Are you ready for Gen Z in the workplace? Calif Manage Rev. 2019;61(3):5-18. https://doi.org/10.1177/0008125619841006 9 . Jung H-S, Tea D-S, Hong S-B. A Study on the effects of work-life balan- ce factors on self-efficacy and job attitude among cosmetologists. Infor- mation. 2017;20(12):8469-8478. 10 . Haykal D, Nahai F, Cartier H. Prejuvenation: The global new anti-aging trend. AesthetSurgJ OpenForum. 2023;5:ojad061. https://doi.org/10.1093/asjof/ojad061 11 . Gen Z & the preventive aesthetics era: A Generational shift in consu- mer behavior 2025. https://qsight.guidepoint.com/blog/gen-z-the-pre- ventive-aesthetics-era-a-generational-shift-in-consumer-behavior/. Accessed 19.01.2026. 12 . Barone M, De Bernardis R, Persichetti, P. Aesthetic medicine across gene- rations: Evolving trends and influences. Aesth Plast Surg. 2025;49:3274- 3276. https://doi.org/10.1007/s00266-024-04353-y 13 . Gen Z and Millennial aesthetic trends: The data-driven shift reshaping medical aesthetics. https://theperfectedproof.com/gen-z-and-millen- nial-aesthetic-trends-the-data-driven-shift-reshaping-medical-a- esthetics/. Accessed 19.01.2026. 14 . Ananda AM, Putri AR, Andriany D. Preferences for the use of skincare products in Gen Z women from the perspective of marketing commu- nication. IndonesJ MultidiscipSci. 2024;3(10):1-6. 15 . Kryczka M, Giemza A. Wpływ wiedzy z zakresu kosmetologii na determi- nanty wyboru salonu kosmetycznego. Kosmetol Estet. 2020;1(9):151-157. 16 . Taranta N, Ławreszuk A, Tomaszewska E. Rola influencerów w kształ- towaniu decyzji zakupowych pokolenia Z w branży kosmetycznej. Akad Zarządz.2024;8(3):233-259. 17 . Pokolenie Z – nowa era klientów medycyny estetycznej. https://derma- tic.pl/aestheticbusiness/2022/03/07/pokolenie-z-nowa-era-klientow- -medycyny-estetycznej/. Accessed 19.01.2026. 18 . Szeto MD, Mamo A, Afrin A, et al. Social media in dermatology and an overview of popular social media platforms. Curr Dermatol Rep. 2021;10(4):97-104. https://doi.org/10.1007/s13671-021-00343-4 19 . Seetan K, Yassin RY, Khamees A, et al. The effect of social media on the decision to have aesthetics or cosmetic procedure: A case-control stu- dy. Aesthetic Plast Surg. 2025;49(5):1469-1477. https://doi.org/10.1007/s00266-024-04470-8 20 . Jovanka A, Putri KYS. Analysis of Generation Z’s consumer behavior towards purchasing beauty products. IntJ FinanceInsurRiskManag. 2024;14(3):96-104. 21 . Winnie I. Key factors influencing generation z consumer satisfac- tion and purchase decision for local moisturizers. J Soc Econ Res. 2024;6(1):1823-1844. https://doi.org/10.54783/jser.v6i1.472 22 . Boen M, Jerdan K. Growing impact of social media in aesthetics: Review and debate, Clin Dermatol. 2022;40(1):45-48. 23 . Chase ChW. Next Generation. Demand Management. Hoboken, New Jer- sey: Wiley; 2016. 24 . Ramphul K, Mejias SG. Is „Snapchat Dysmorphia” a real issue? Cureus. 2018;10(3):e2263. https://doi.org/10.7759/cureus.2263 25 . Mancin P, Gaudenzi V, Telesca R, et al. Exploring snapchat dysmor- phia, body dysmorphic disorder symptoms, and body trust in patients seeking aesthetic medicine procedures. Aesthet Surg J. 2025:sjaf185. https://doi.org/10.1093/asj/sjaf185 26 . Trévidic T, Trévidic P, Azib N, et al. A survey of generational trends: practitioner insights into aesthetic preferences. J CosmetDermatol. 2025;24(8):e70397. https://doi.org/10.1111/jocd.70397 27 . Siregar Y, Kent A, Peirson-Smith A, et al. Disrupting the fashion retail jo- urney: Social media and Gen Z’s fashion consumption. IntJ RetailDistrib Manag. 2023;51(7):862-875. https://doi.org/10.1108/IJRDM-01-2022-0002 28 . Gogołek A. Determinants of consumer behavior in aesthetic medicine services. Marki Rynek2019;26(3):37-43. https://doi.org/1033226/1231-7853.2019.3.4 29 . Ankiel M, Sojkin B, Gogołek A. Determinants of purchasing decisions of innovative aesthetic medicine services in Poland. IntJ InnovLe- arn. 2021;29(3):373-387. https://doi.org/10.1504/IJIL.2021.10036016 30 . Kraght H, Brøndum L. Bridging the generational divide: Soft skills and value perceptions of Gen Z in the workforce. J Innov Polytech Educ. 2025;6(2):41-70. https://doi.org/10.69520/jipe.v6i2.209 31 . Krause E. Młode osoby w optyce pracodawców. O potrzebie przygotowa- nia edukacyjnego młodych. In: Gerlach R, Tomaszewska-Lipiec R, eds. Edukacjadlaprzyszłościw perspektywieorientacjinarynekpracy.Deba- ty,szkice,refleksjepolsko-ukraińskie. Bydgoszcz; Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy; 2017:207-221. 32 . Dziewońska E. Wybrane aspekty kształcenia kompetencji miękkich na przykładzie absolwentów kierunku kosmetologia. Horyz Wychow. 2016;15(34):211-229. https://doi.org/10.17399/ HW.2016.153412 33 . Stres w pracy kosmetologa – trudny klient. Dlaczego warto się eduko- wać, by ochronić siebie, a klientom dać azyl w gabinecie? https://sklep. arkana.pl/b2b_pl/blog/post/stres-w-pracy-kosmetologa-trudny-klient/. Accessed 19.01.2026. 34 . Leventhal RC. Aging consumers and their effects on the marketplace. J Consum Mark. 1997;14(4):276-281. https://doi.org/10.1108/07363769710188527 35 . Messyasz K. Pokolenie Z na rynku pracy – strukturalne uwarunkowania i oczekiwania. Acta Univ Lodz Folia Sociol. 2021;76:97-114. https://doi.org/10.18778/0208-600X.76.06 36 . Pokolenie Z na rynku pracy. Postawy, priorytety, oczekiwana. Raport z badań. Wyższa Szkoła Humanitas. Sosnowiec-Warszawa 2023:1-23. https://oferta.humanitas.edu.pl/resources/upload/zetki%20wyniki%20 bada%C5%84_RAPORT.pdf. Accessed 19.01.2026. 37 . Czerwonka A, Lib W. Motywy wyboru studiów przez studentów – spra- wozdanie z badań pilotażowych. Eduk Tech Inform. 2019;4(30):298-303. http://dx.doi.org/10.15584/eti.2019.4.41 38 . Törőcsik M, Kehl D, Szűcs K. How Generations think: Research on Gene- ration Z. Acta Univ Sapientiae Commun. 2014;1(23):23-45. 39 . Sorokosz I. Generacja „Z” – oczekiwania edukacyjne na poziomie szko- ły wyższej. RozprNaukZawANSElbląg.2023;1:11-24. https://www.ans-el- blag.pl/assets/upload/files/wydawnictwo/rniz/rniz_2023.pdf#page=11. Accessed 20.01.2026. 40 . Jurášková O, Juříková M, Kocourek J, et al. Differences in the expected contribution of higher education in the Millennials Generation and the Generation Z. ICERI 2016:8752-8756. https://doi.org/10.21125/iceri.2016.0974 41 . Blachowska-Szmigiel M. Pokolenie Z w przestrzeni edukacji formalnej: potrzeby i wyzwania. Stud Eduk. 2023;70:167-184. 42 . Langier C. Wyzwania edukacyjne epoki płynnej nowoczesności – zarys problematyki. Eduk Tech Inform. 2015;2:11-17. 43 . Güner Gültekin D, Akıncı FN. Overestimating the self, outranking the group: An experimental study of overconfidence biases in young deci- sion-makers. Behav Sci. 2025;15(12):1671. https://doi.org/10.3390/bs15121671 44 . Yang Hansen K, Thorsen C, Radišić J, et al. When competence and con- fidence are at odds: A cross-country examination of the Dunning-Kru- ger effect. EurJ PsycholEduc. 2024;39:1537-1559. https://doi.org/10.1007/s10212-024-00804-x 45 . Sanchez C, Dunning D. Overconfidence among beginners: Is a little lear- ning a dangerous thing? J Pers Soc Psychol. 2018;114(1):1028. https://doi.org/10.1037/pspa0000102 otrzymano / received: 20.01.2026 | zaakceptowano / accepted: 05.02.2026 | published / opublikowano: 21.02.2026 1 / 2026 Kosmetologia Estetyczna 22 Artykuł ukazał się w „Aesthetic Cosmetology and Medicine” WNUTRIKOSMETYK MYCOLLAGEN GLOW MYPURESKIN MyCollagen Glow marki MyPureSkin to zaawansowany nutrikosme- tyk opracowany zgodnie z najwyższymi szwajcarskimi standardami jakości. Formuła oparta na 11 składnikach o potwierdzonej klinicz- nie skuteczności, w tym kolagenie morskim, kwasie hialuronowym, cynku, biotynie, prebiotykach i beta-karotenie, wspiera intensywne nawilżenie, elastyczność oraz ochronę antyoksydacyjną skóry. Pre- parat działa wielopoziomowo – wspomaga regenerację, pomaga re- dukować skłonność do stanów zapalnych oraz wzmacnia mikrobiom skóry, zapewniając promienną cerę. MyCollagen Glow wpisuje się w nurt longevity, stanowiąc wsparcie terapii gabinetowych i wzmac- niając efekty zabiegów estetycznych. mypureskin.polska 34 TRANEXABRIGHT MESOCOCKTAIL Purlés wprowadza do linii profesjonalnej Derma Solution in- nowacyjny 34 TranexaBright MesoCocktail – zaawansowaną odpowiedź na problem przebarwień i nierównego kolorytu skó- ry. Formuła oparta na 5% kwasie traneksamowym, glutationie i karnozynie działa wielokierunkowo: ogranicza nadmierną produkcję melaniny, rozjaśnia istniejące zmiany pigmenta- cyjne i wspiera ochronę antyoksydacyjną. Preparat wzmacnia efekty procedur gabinetowych, w tym mikronakłuwania, po- prawiając jakość skóry i przywracając jej promienny wygląd już po pierwszym zabiegu. 34 TranexaBright MesoCocktail to pre- cyzyjne wsparcie terapii depigmentacyjnych dla skóry wyma- gającej wyrównania kolorytu i rewitalizacji. purles.pl1 / 2026 Kosmetologia Estetyczna 25 ARTYKUŁ PROMOCYJNY P SCULPTOREA redefiniuje pojęcie pielęgnacji ciała. To nie jest klasyczna linia kosmetyczna, lecz ustrukturyzowany system zabiegowy, opar- ty na precyzyjnych protokołach, etapowym dzia- łaniu oraz synergii składników aktywnych, któ- re m.in. wspierają dotlenienie tkanek, inspirując się mechanizmami karboksyterapii. Umiejętnie łączy innowacyjne zabiegi z zaawansowaną pie- lęgnacją domową. Celem linii nie jest gwałtowna transformacja sylwetki, lecz inteligentne kształ- towanie ciała: poprawa jędrności, struktury skó- ry i jej biologicznej równowagi. EGZOSOMY INTELIGENTNA KOMUNIKACJA KOMÓRKOWA Kluczowym elementem linii są egzosomy nowej generacji EXOBIOME LB, pozyskiwane w proce- sie biofermentacji z Lactobacillus rhamnosus. Te mikroskopijne pęcherzyki biologiczne pełnią funkcję nośników informacji między komór- kami skóry. Zawierają oligopeptydy, czynniki wzrostu i mediatory biologiczne, które stymu- lują regenerację, naprawę tkanek oraz produk- cję elastyny, jednocześnie wzmacniając sku- teczność pozostałych składników aktywnych, i sprzyjają długowieczności skóry. SCULPTOREA przenosi potencjał egzosomów do zaawansowa- nej kosmetologii ciała, otwierając nowy rozdział w terapii anti-aging. INTELIGENTNE NOŚNIKI PRECYZJA BEZ INWAZYJNOŚCI Innowacyjność SCULPTOREA opiera się rów- nież na zastosowaniu nowoczesnych sys- temów transportu składników aktywnych: mezonośników (niosomów), inspirowanych me- zoterapią, które zwiększają penetrację substan- cji czynnych w głąb skóry oraz chrononośni- ków, umożliwiających stopniowe, kontrolowane uwalnianie składników aktywnych w czasie. Ta- kie rozwiązania pozwalają uzyskać ukierunko- wane, intensywne i długotrwałe działanie, bez potrzeby stosowania procedur inwazyjnych. UKIERUNKOWANE DZIAŁANIE NA RÓŻNE POTRZEBY CIAŁA Formuły SCULPTOREA zostały opracowane z my- ślą o najbardziej złożonych problemach estetycz- nych ciała: cellulicie, miejscowej otyłości, utracie jędrności, wiotczeniu skóry oraz zaburzeniach mikrokrążenia. Synergia egzosomów, enzymów lipolitycznych, fosfatydylocholiny, L-karnityny oraz biomimetycznych fragmentów prokolagenu pozwala działać nie tylko na objawy, lecz również na przyczyny tych niedoskonałości. NOWA DEFINICJA ANTI-AGINGU CIAŁA SCULPTOREA wpisuje się w rosnący trend anti- -agingu ciała, w którym kluczowe znaczenie ma jakość, gęstość i funkcjonalność skóry. To pro- pozycja dla nowoczesnych gabinetów kosmeto- logicznych, które chcą oferować klientom realne rezultaty, oparte na nauce, technologii i sperso- nalizowanym podejściu. SCULPTOREA pokazuje, że przyszłość pielę- gnacji ciała należy do rozwiązań bioaktywnych, gdzie piękno jest efektem precyzyjnie zaprojek- towanego procesu, a nie chwilowej obietnicy. P ielęgnacja ciała wchodzi dzisiaj w nową fazę rozwoju. Coraz wyraźniej odchodzi się od powierzchownych działań estetycznych na rzecz terapii, które realnie poprawiają jakość tkanek, wspierają ich regenerację i spowalniają procesy starzenia. Odpowiedzią na te potrzeby jest innowacyjna linia SCULPTOREA marki Diego dalla Palma Professional – zaawansowana metoda bioaktywnego modelowania ciała, inspirowana medycyną estetyczną. SCULPTOREA KOMÓRKOWA REWOLUCJA W PIELĘGNACJI CIAŁA Sylwia Szymkowiak mgr kosmetologii, Brand Manager Diego dalla Palma Professional Polska, doświadczony szkoleniowiec z zakresu profesjonalnej pielęgnacji skóry Cosmetic Group ul. Żywiecka 191 43-300 Bielsko-Biała cosmeticgroup.pl1 / 2026 Kosmetologia Estetyczna 27 ARTYKUŁ EKSPERCKI E Nazwa „autofagia” pochodzi z greki i można ją tłu- maczyć jako „samozjadanie”. Zwrot został wpro- wadzony w latach 60. XX w. przez laureata Nagro- dy Nobla, Christiana de Duve, aby opisać proces rozkładania składników komórki z udziałem lizo- somów, organelli komórkowych, których był od- krywcą. Za dalsze badania nad mechanizmami autofagii u drożdży oraz zidentyfikowanie pod- stawowych genów uczestniczących w tym pro- cesie Yoshinori Osumi otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny w roku 2016. PROCESY AUTOFAGII Procesy autofagii biegną we wszystkich ko- mórkach eukariotycznych, choć ich przebieg może różnić się w zależności od organizmu. Ich wspólną cechą jest fakt, że w trakcie autofagii następuje degradacja uszkodzonych bądź zbęd- nych makrocząsteczek czy organelli w wakuoli (u grzybów i roślin) lub w autolizosomie (u zwie- rząt). W rezultacie, uzyskane proste związki, ta- kie jak aminokwasy, kwasy tłuszczowe, cukry proste, mogą zostać ponownie użyte zarówno w procesach biosyntezy nowych komponentów komórki, jak i jako substraty oddechowe pozwa- lające uzyskać energię niezbędną do funkcjo- nowania organizmu. Autofagia pozwala usunąć zbędne lub uszkodzone składniki komórek i wy- korzystać je możliwie efektywnie. W normalnych warunkach autofagia zachodzi na poziomie pod- stawowym, ale może ona ulegać intensyfikacji pod wpływem czynników stresowych, takich jak np. niedobór kaloryczny, stres chemiczny czy hi- poksja (niedotlenienie). Autofagia jest uznawana za proces utrzymujący optymalny stan komórek, a w rezultacie warunkujący zachowanie zdrowia i długowieczności całego organizmu. Początkowo uważano, że proces autofagii za- chodzi w sposób przypadkowy, a składniki pod- legające degradacji wybierane są losowo. Wraz z postępem badań stwierdzono, że jest to proces selektywny, który podlega precyzyjnej regula- cji. Mechanizmy regulujące autofagię w pierw- szej kolejności zależne są od genów kodujących wyspecjalizowane białka uczestniczące w pro- cesie autofagii, nazywane białkami Atg (auto- phagy-related). Pierwsze takie białka zidentyfi- kował zespół Yoshinori Ōsumi, a obecnie znamy ponad 40 białek Atg. Spośród nich wyróżnia się 17, które uczestniczą we wszystkich rodzajach autofagii i nazywane są białkami rdzeniowymi. Geny Atg w większości mają charakter konser- watywny, czyli wykazują wysokie podobień- stwo u różnych organizmów. RODZAJE AUTOFAGII Autofagia jest więc procesem zależnym od sze- regu czynników zewnętrznych i podlegającym regulacji i choć wiedza na jej temat jest wciąż po- szerzana, to pytanie o mechanizmy tych regu- lacji wciąż pozostaje otwarte. Aby zbliżyć się do odpowiedzi na nie, warto wskazać podstawowe rodzaje procesu autofagii. Trzy główne rodzaje to: mikroautofagia, autofagia zależna od białek opiekuńczych i makroautofagia. A utofagia to proces, w którym komórki po- zbywają się zbędnych lub uszkodzonych elementów, jak np. białek, które przestały realizować swoje funkcje, całych organelli – takich jak na mitochondria, ale też materiału pochodzącego z zewnątrz komórki, w tym pa- togennych bakterii. Wciąż otwarte pozostaje pytanie, co aktywuje autofagię i czy jest pro- cesem raczej przypadkowym w wyborze ma- teriału podlegającego degradacji. Autofagia - wielkie porządki w komórkach organizmu Marcin Wasylewski dr n. biol. w obszarze biochemii, wykładowca akademicki na kierunkach medycznych, biotechnologii i kosmetologii, prowadził badania naukowe w Polsce i laboratoriach europejskich w obszarze biochemii i biomateriałówNext >